Mostrando postagens com marcador traversa. Mostrar todas as postagens
Mostrando postagens com marcador traversa. Mostrar todas as postagens

quarta-feira, 29 de julho de 2026

La Traversa de Me Nona



Na stòria de fadiga, amor e speransa tra i primi imigranti taliani del Rio Grande del Sud

La Traversa de Me Nona

Me nona la portava sempre la traversa. No zera solo par no sporcar el vesti. Chi pensa cussì no el ga mia cognossesto la vita dei primi coloni. Na traversa, ai tempi de la colónia, la valea più de tante robe care, parchè la fasea de tuto e la compagnava la dona dal cantar del gal fin che el fogo del fogolar el se spegnea. La zera sempre davanti al peto, consumà dal sudor, dal sole, da la piova e dai ani, ma ogni rimendo el contava na stòria che nissun ga mai scrito.
Quando i nostri veci i ga messo pè in sta tera de mata, no i ga trovà campi pronti, vigne, stale o orti. Ghe zera solo àlbari grossi, spin, piera e fadiga. La manara la sonava da matina fin sera e ogni tronco che cascava el parea dir che la speransa gavea ancora forsa de caminar. Ma mentre l'omo el taiava la mata, la dona la tegnia in piè la famèia. E la traversa la zera sempre là, come ´na compagna che no se lamentava mai.
Con la fadiga la fasea colar el sudor fin sora i oci, la traversa la servia par netarse la fàcia. Con la nostalgia de la Itàlia la strenzea el cuor, la stessa traversa la sugava làgreme che nissun dovea védar. No zera vergogna de pianser, ma ai nostri veci ghe zera poco tempo par farlo. El laoro el domandava sempre de pi de quel che el corpo podea dar.
Quante volte mi go visto le vècie tor su pomi, peri, patate, fasioi e panòcie con i canton dea traversa, fazendo de quela tela na sporta improvisà. Quante volte la go vista tegner do ove calde, qualche toco de pan o -na manada de nose da portar ai putei. E quante altre volte la servia par ciapar la ramina del bolo, cavar fora el paiol de polenta dal fogo o spostar na pignata sensa brusarse le man. No ghe zera roba che no podesse vegnir fata con na traversa ben ligà.
Ma el mestier pì grando de quela traversa no zera portar robe. El zera portar amore. La copriva el puteo che gavea ciapà fredo, netava le so man sporche de tera, fermava el sangue de qualche sbuciada e, dopo, con ´na caresa, fasea passar anca el pianzer. Se la mama gavea poco da meter in tola, la traversa no la podea far vegnir pì pan, ma la podea tegner insieme la dignità de ´na famèia che no domandava gnente a nissun.
Le done de la colónia no ga lassà libri, no ga fato discorsi e gnanca i so nomi i ze restà mia scriti sora le piere. La so memòria la ze restà drento le case, ´ntel profumo del pan, ´ntela polenta che boieva pian pian e ´ntei remendi de ´na traversa consumà da ani de fadiga. Le ga costruì paesi sensa farse notar, le ga fato vegnir grandi i fioi, le ga tegnesto viva la fede e le ga imparà a sorider anca quando el cuor el gavea voia de pianser.
Ancò, quando vardo na vècia traversa impicà drio na porta de cusina, no vardo solo on toco de tela. Me par de védar le man de me nona che le se move ancora, sento el profumo del fogo a legna, del pan apena sfornà e de la polenta che fuma sora la tola. Me par de sentir el silénsio de quei ani lontan, quando la ricessa de ´na famèia no la zera misurà dai schei, ma da la forsa de continuar anca dopo na zornada che parea no finir mai. Forse la stòria la se ricorda dei òmeni che i ga verto strade, butà zo la mata e tirà su le prime case. Mi, invese, credo che senza la traversa de le nostre none gnanca una de quele imprese la sarìa stada possìbile. Parché tante volte ze le robe pì semplici che, sensa far rumor, le sostegne in pè el mondo.


Nota de l'Autor

Mi go volù scrìvar sta crònica parchè, tante volte, la vera stòria no la ze sta ´ntei grandi fati che tuti i ricorda, ma ´ntele robe pìcole che el tempo ga quasi fato desmentegar. La traversa de na dona par tanti la par solo on toco de tela, ma par mi la ze un documento de carne e de fadiga, capasse de contar la vita dei primi imigranti mèio de tante fotografie o de tanti libri. Le famèie che ga verto la mata e ga fato nasser i nostri paesi le ga lassà poche robe scrite, ma le ga lassà segni che ancora incoi se pol leger co' el cuor. Una traversa consumà dal laoro la parla de povertà, de coràio, de fede, de amor de mama e de quel sacrifìssio silensioso che ga tegnù in piè generassion intiere. Se no racogliemo ancò ste memòrie, doman no resterà altro che nomi e date, mentre la vera ánima de la colónia la rischia de ´ndar sperdu par sempre. Sta crònica la ze ´na òpera de fantasia, ma la so essensa la vien da la memòria de tante famèie taliane che i ga fato de la traversa ´na compagna inseparàbile de ogni zornada. Se, dopo averla leto, qualchedun el se ricorda de la traversa de la nona, del profumo del fogolar o de ´na vècia fotografia de famèia, lora sto toco de memòria el gavarà trovà el so posto e el so significà.

Dr. Luiz Carlos B. Piazzetta